Với khách dưới 18 tuổi, người làm nghề làm đẹp nên làm những dịch vụ chăm sóc nhẹ, an toàn và phù hợp lứa tuổi như cắt, gội, tết tóc, sơn móng thường, hướng dẫn rửa mặt; từ chối các thủ thuật thẩm mỹ xâm lấn và cân nhắc kỹ các dịch vụ dùng hoá chất mạnh hoặc để lại thay đổi lâu dài. Với những dịch vụ ở vùng xám, nguyên tắc an toàn là cần cha mẹ hoặc người giám hộ biết và đồng ý.
Mạng xã hội khiến nhiều em học sinh muốn nhuộm tóc sáng màu, nối mi, phun mày, làm móng đắp như người lớn. Bài này giúp kỹ thuật viên, thợ tóc, thợ nail và chủ tiệm xử lý những tình huống đó: phân nhóm dịch vụ, lý do sức khoẻ và tâm lý, cách nói chuyện với em và với phụ huynh, cách viết quy định của tiệm và những điều không nên làm khi quảng bá.
Vì sao khách dưới 18 tuổi cần được đối xử khác
Có ba lý do. Thứ nhất là cơ thể: da, tóc, móng của trẻ vị thành niên còn thay đổi theo tuổi dậy thì, nhiều em có mụn tuổi dậy thì cần bác sĩ da liễu theo dõi hơn là liệu trình ở spa. Một số hoá chất tóc ghi rõ khuyến cáo về độ tuổi trên bao bì; nhiều sản phẩm nhuộm loại oxy hoá bán ở châu Âu chẳng hạn ghi không dùng cho người dưới 16 tuổi. Người thợ nên đọc kỹ hướng dẫn của chính sản phẩm đang dùng.
Thứ hai là tâm lý: tuổi mới lớn là giai đoạn nhạy cảm với ngoại hình. Một lời chê của người lớn có chuyên môn, hay một gói dịch vụ được bán bằng nỗi lo, có thể để lại ảnh hưởng tới cách em nhìn bản thân rất lâu. Người làm nghề có trách nhiệm không khoét sâu thêm áp lực đó.
Thứ ba là pháp lý: theo Bộ luật Dân sự, người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên và việc tự mình xác lập giao dịch có những giới hạn; với giao dịch có giá trị lớn hoặc ảnh hưởng tới cơ thể, sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ là điều nên có. Chi tiết áp dụng cho từng trường hợp nên hỏi người có chuyên môn pháp luật.
Ba nhóm dịch vụ: làm được, cần cha mẹ đồng ý, nên từ chối
Bảng dưới là gợi ý chung để tiệm tự điều chỉnh. Nó không thay quy định hiện hành hay hướng dẫn trên bao bì sản phẩm.
| Nhóm | Ví dụ | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Làm được | Cắt, gội, sấy, tết tóc, sơn móng thường dễ tẩy, cắt dũa móng, hướng dẫn rửa mặt và chống nắng cơ bản, trang điểm nhẹ cho biểu diễn văn nghệ | Vẫn hỏi dị ứng; dùng sản phẩm dịu nhẹ; trẻ nhỏ nên có người lớn đi cùng |
| Cần cha mẹ biết và đồng ý | Nhuộm, tẩy, uốn, duỗi tóc; sơn gel, đắp móng; nối mi; chăm sóc da chuyên sâu; tẩy lông | Liên hệ hoặc gặp phụ huynh, giải thích rủi ro, thử phản ứng trên vùng nhỏ khi sản phẩm yêu cầu, ghi lại sự đồng ý |
| Nên từ chối | Tiêm, phẫu thuật, phun xăm, các thủ thuật dùng kim hoặc máy can thiệp sâu, liệu trình "trắng da", "giảm béo" bán theo gói | Từ chối kể cả khi có phụ huynh đi cùng; với vấn đề da, khuyên gặp bác sĩ da liễu |
Ranh giới giữa nhóm hai và nhóm ba còn tuỳ tuổi cụ thể: một em 17 tuổi đi nhuộm tóc dịp tốt nghiệp khác với một em 11 tuổi. Tiệm nên có quy định rõ cho mình, ví dụ dưới 16 tuổi không nhuộm tẩy, và áp dụng nhất quán cho mọi khách.
Cách tiếp một khách nhỏ tuổi từ lúc bước vào
Quy trình sau giúp thợ không bối rối và không làm em ngại.
- Hỏi tuổi nhẹ nhàng khi dịch vụ có liên quan. "Em học lớp mấy rồi?" là cách hỏi tự nhiên hơn đòi giấy tờ ngay.
- Hỏi em muốn gì và vì sao. Nhiều khi em chỉ muốn đẹp cho một dịp cụ thể; có thể có cách tạm thời như kẹp tóc màu, phấn tóc gội ra được, sơn thường thay cho đắp móng.
- Nói rõ những gì tiệm làm được ngay hôm nay. Đưa lựa chọn an toàn trước.
- Với dịch vụ cần đồng ý, đề nghị liên hệ phụ huynh. Gọi trực tiếp hoặc hẹn em quay lại cùng bố mẹ. Không nhận tin nhắn "mẹ em đồng ý rồi" mà không kiểm.
- Với dịch vụ nên từ chối, giải thích ngắn gọn và tôn trọng. Không chê, không giảng đạo.
- Ghi lại vào phiếu khách: tuổi, dịch vụ đã làm, người đồng ý, sản phẩm đã dùng.
Câu nói mẫu khi từ chối: "Kiểu này tiệm chị chỉ làm cho khách từ 18 tuổi vì thuốc khá mạnh với da đầu. Hôm nay chị cắt tỉa và tạo kiểu cho em đi tiệc được không? Khi nào em đủ tuổi hoặc đi cùng bố mẹ thì mình bàn tiếp." Câu này nói rõ lý do, không đánh vào ngoại hình và vẫn đưa ra lựa chọn.
Nói chuyện với phụ huynh: thông tin, không phải xin phép cho xong
Khi phụ huynh đi cùng hoặc nghe máy, việc của người thợ là cung cấp thông tin đủ để họ quyết, không phải thuyết phục họ gật đầu. Thông tin gồm: dịch vụ là gì, dùng loại hoá chất gì nói chung, rủi ro thường gặp như kích ứng, khô xơ, móng yếu, cần chăm sóc thế nào sau đó, và khi nào phải đi khám.
Có phụ huynh còn hào hứng hơn con, muốn con làm những dịch vụ không phù hợp tuổi, ví dụ đưa con mười hai tuổi đi tiêm hoặc phun xăm. Lúc đó, người làm nghề vẫn có quyền và có trách nhiệm từ chối. Sự đồng ý của phụ huynh không làm một thủ thuật không phù hợp trở thành phù hợp.
Ngược lại, có em đến một mình vì sợ bố mẹ không cho. Đây không phải lúc người thợ đứng về phía em để giấu bố mẹ. Bạn nên nói với em rằng nhiều người lớn sẽ đồng ý nếu được giải thích rõ, và gợi ý em nói chuyện với bố mẹ trước. Giữ được lòng tin của cả em và gia đình thì tiệm mới có khách lâu dài trong khu phố.
Những điều không nên làm khi phục vụ và quảng bá
Ngoài chuyện dịch vụ, có vài thói quen trong tiệm cần tránh khi có khách nhỏ tuổi.
- Không bình luận về cân nặng, mụn, màu da, chiều cao của em, kể cả với ý đùa.
- Không bán gói liệu trình nhiều buổi hay thẻ trả trước cho người dưới 18 tuổi khi chưa có phụ huynh.
- Không chụp ảnh, quay video em để đăng quảng cáo, kể cả ảnh chỉ thấy bàn tay hay mái tóc.
- Không dùng hình ảnh trẻ em, học sinh trong bài quảng cáo dịch vụ thẩm mỹ, kể cả ảnh do AI tạo.
- Không để em ở một mình trong phòng kín với người lớn; với dịch vụ cần phòng riêng, mời phụ huynh ở cùng hoặc để cửa mở.
- Không dùng AI hoặc ứng dụng chỉnh ảnh để cho em xem mình "đẹp hơn" sau khi làm dịch vụ không phù hợp tuổi. Đó là tạo kỳ vọng sai ở độ tuổi dễ tổn thương nhất.
Các điều trên nên được viết vào quy định của tiệm và nhắc lại với nhân viên mới. Thợ trẻ vừa ra nghề nhiều khi chỉ hơn khách vài tuổi, dễ chiều theo yêu cầu của bạn bè cùng lứa mà quên rằng mình đang đứng ở vị trí người làm nghề.
Khi em đến vì áp lực ngoại hình
Nhận ra dấu hiệu. Một số em nói về ngoại hình bằng những lời rất nặng với bản thân, muốn thay đổi nhiều thứ một lúc, hoặc kể bị bạn bè trêu chọc. Đây là tín hiệu em đang chịu áp lực, không phải nhu cầu làm đẹp bình thường.
Không khai thác nỗi lo đó. Tuyệt đối không dùng những tâm sự này để bán thêm dịch vụ. Một buổi cắt tóc gọn gàng và vài lời khen chân thành về điều tốt sẵn có thường giúp em nhiều hơn.
Gợi ý nói chuyện với người lớn em tin. Nếu em có vẻ buồn kéo dài, sợ đến trường, hay nói tới chuyện làm hại bản thân, nhẹ nhàng gợi ý em nói với bố mẹ, thầy cô, hoặc chuyên gia tâm lý của trường. Người thợ không phải nhà tư vấn tâm lý, nhưng có thể là người đầu tiên nhận ra.
Cẩn trọng với bộ lọc và ứng dụng. Nhiều em so mình với ảnh đã qua bộ lọc làm đẹp. Khi em đưa một ảnh như vậy làm mẫu, thợ nên nói nhẹ rằng ảnh đã được chỉnh và tóc, da thật không trông như vậy dưới ánh sáng thường. Lời nói thật từ người có nghề giúp em đặt kỳ vọng đúng.
Viết quy định của tiệm về khách nhỏ tuổi, và để AI giúp phần câu chữ
Quy định chỉ có trong đầu chủ tiệm thì mỗi thợ sẽ xử lý một kiểu, và chính sự thiếu nhất quán đó làm khách nghĩ tiệm phân biệt đối xử. Một trang quy định ngắn nên trả lời bốn câu: tiệm coi bao nhiêu tuổi là khách nhỏ tuổi cho từng nhóm dịch vụ; dịch vụ nào làm được không cần hỏi thêm; dịch vụ nào cần phụ huynh biết và đồng ý, đồng ý bằng cách nào; dịch vụ nào tiệm không làm cho người dưới 18 tuổi trong mọi trường hợp.
Phần câu chữ có thể nhờ AI soạn nháp. Câu lệnh mẫu: "Soạn quy định nửa trang cho một tiệm tóc và nail nhỏ về phục vụ khách dưới 18 tuổi. Gồm ba nhóm dịch vụ: làm được, cần cha mẹ đồng ý, không làm. Thêm ba câu từ chối mẫu lịch sự, không bình luận về ngoại hình, và một đoạn ngắn treo ở quầy để phụ huynh đọc." Bản nháp của máy thường khá tròn trịa; bạn cần sửa lại cho khớp dịch vụ thật của tiệm và quy định hiện hành, rồi cho cả nhóm đọc chung.
Không nên nhờ AI quyết định mốc tuổi thay mình hay tra xem một sản phẩm cụ thể có an toàn cho trẻ không. Thông tin đó phải lấy từ hướng dẫn trên bao bì, nhà phân phối chính thức và, khi cần, ý kiến bác sĩ. Treo bản tóm tắt ở quầy giúp phụ huynh thấy tiệm nghiêm túc, và giúp thợ trẻ có chỗ dựa khi phải nói không với khách cùng lứa.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi thì được nhuộm tóc?
Không có một mốc chung cho mọi trường hợp. Hãy đọc khuyến cáo độ tuổi trên bao bì sản phẩm đang dùng, vì nhiều thuốc nhuộm oxy hoá ghi rõ không dùng cho người dưới 16 tuổi. Tiệm nên có quy định riêng và cần phụ huynh đồng ý với khách chưa đủ 18 tuổi.
Trẻ em sơn móng tay có hại không?
Sơn thường dùng thỉnh thoảng, tẩy bằng sản phẩm dịu nhẹ, ở nơi thông thoáng thường ít rủi ro. Sơn gel, đắp bột cần đèn và chất tẩy mạnh hơn nên cân nhắc kỹ với trẻ nhỏ. Nếu móng hay da quanh móng có dấu hiệu bất thường, nên đưa trẻ đi khám.
Học sinh bị mụn nhiều có nên đi spa nặn mụn không?
Mụn tuổi dậy thì mức độ vừa và nặng nên được bác sĩ da liễu khám, vì nặn sai cách có thể để lại sẹo và nhiễm trùng. Spa có thể hướng dẫn làm sạch da cơ bản, nhưng không nên bán liệu trình trị mụn cho em thay vì khuyên đi khám.
Phụ huynh đồng ý thì có được làm phun xăm cho con không?
Người làm nghề nên từ chối các thủ thuật để lại thay đổi lâu dài hoặc dùng kim cho người dưới 18 tuổi, kể cả khi có phụ huynh đồng ý. Ngoại hình của em còn thay đổi nhiều theo tuổi, và em nên tự quyết định những thay đổi lâu dài khi đã trưởng thành.
Tiệm có cần xem giấy tờ tuỳ thân của khách trẻ không?
Với dịch vụ thông thường thì không cần. Với dịch vụ chỉ làm cho người từ đủ tuổi trở lên theo quy định của tiệm, có thể hỏi nhẹ hoặc đề nghị xem giấy tờ. Giải thích lý do để khách không thấy bị nghi ngờ, và đối xử như nhau với mọi khách trông còn trẻ.
Có nên làm trang điểm cho trẻ em đi biểu diễn văn nghệ không?
Có thể, với trang điểm nhẹ, sản phẩm dịu nhẹ, thời gian ngắn và tẩy trang sạch ngay sau buổi diễn. Hỏi trước về dị ứng, tránh vùng sát mắt với trẻ nhỏ, và không biến buổi trang điểm biểu diễn thành dịp quảng bá bằng ảnh của trẻ.