Muốn ứng dụng AI phân tích da cho kết quả dùng được, bạn cần ba thứ: ánh sáng tự nhiên tản đều chiếu thẳng vào mặt, camera chính (hoặc camera trước đã tắt chế độ làm đẹp) đặt ngang tầm mắt ở khoảng cách cố định, và da mộc đã rửa sạch, lau khô vài phút trước khi chụp. Thiếu một trong ba, máy sẽ phân tích lớp đèn, lớp phấn hay thuật toán làm mịn của điện thoại chứ không phải da bạn.
Phần lớn sự “thất thường” của các ứng dụng soi da đến từ ảnh đầu vào chứ không từ mô hình. Bài này đi qua từng yếu tố theo thứ tự ảnh hưởng, kèm một quy trình chụp có thể lặp lại mỗi tuần. Cách chụp này cũng hữu ích khi bạn cần gửi ảnh cho bác sĩ da liễu trong buổi tư vấn từ xa, dù khi đó bác sĩ có thể yêu cầu thêm góc chụp riêng.
Ánh sáng: yếu tố quyết định nhiều nhất
Chọn ánh sáng tản, không phải nắng trực tiếp. Đứng cách cửa sổ khoảng một sải tay, quay mặt về phía cửa, vào lúc trời sáng nhưng nắng không rọi thẳng vào phòng. Rèm mỏng màu trắng là bộ tản sáng rẻ nhất. Nắng chiếu trực tiếp tạo vùng cháy sáng trên trán, mũi, làm máy tưởng da đổ dầu nhiều.
Tránh trộn nhiều loại đèn. Đèn trần vàng cộng ánh cửa sổ trắng làm một nửa mặt ngả cam, nửa kia ngả xanh. Ứng dụng cân bằng màu theo trung bình nên vùng nào cũng lệch một chút. Khi chụp, tắt đèn trong phòng nếu đủ ánh sáng ngoài trời.
Ánh sáng phải chiếu thẳng, không chiếu nghiêng. Đèn từ một bên làm bóng đổ dài theo nếp nhăn, lỗ chân lông và sẹo lõm, khiến chúng trông sâu hơn thực tế. Muốn so sánh qua các tuần thì hướng sáng phải giống nhau.
Buổi tối dùng một nguồn sáng trắng cố định. Nếu chỉ chụp được buổi tối, chọn một đèn ánh sáng trắng trung tính, đặt phía trước mặt hơi cao hơn tầm mắt, và lần nào cũng dùng đúng đèn đó ở đúng chỗ. Một chiếc đèn bàn đặt cố định tốt hơn đèn trần thay đổi theo phòng.
Không dùng đèn flash. Flash tạo điểm phản chiếu chói ở giữa mặt và làm phẳng mọi chi tiết bề mặt. Một số ứng dụng có đèn màn hình trắng cho camera trước; nó đỡ hơn flash nhưng vẫn tạo bóng không đều nếu mặt quá gần.
Camera, khoảng cách và góc chụp
Điện thoại hiện nay thường xử lý ảnh rất mạnh ngay khi chụp: làm mịn da, tăng độ sáng vùng mặt, giảm đốm. Tính năng này có thể bật mặc định ở camera trước dưới nhiều tên gọi khác nhau. Trước khi chụp để phân tích, bạn vào phần cài đặt camera và tắt mọi chế độ làm đẹp, làm mịn, chỉnh khuôn mặt. Nếu ứng dụng soi da có camera riêng, kiểm xem nó có tuỳ chọn tương tự không; vị trí các tuỳ chọn này thay đổi theo phiên bản nên bạn cần tự tìm trên máy mình.
Camera sau thường cho ảnh chi tiết hơn camera trước. Nếu có người chụp giúp hoặc có giá đỡ và hẹn giờ, dùng camera sau. Khoảng cách nên đủ để khuôn mặt chiếm phần lớn khung hình mà không phải phóng to bằng số; phóng to bằng số làm vỡ chi tiết, máy sẽ đọc vết vỡ thành sần. Ống kính góc rộng ở quá gần lại làm mũi to, má xa, kéo méo tỉ lệ vùng.
Góc chụp nên ngang tầm mắt, mặt nhìn thẳng, đầu không cúi không ngửa. Muốn theo dõi vùng má hai bên thì chụp thêm hai ảnh nghiêng khoảng nửa vòng mặt, mỗi lần quay cùng một góc. Một mẹo đơn giản là dán một mẩu băng dính nhỏ trên tường hay gương làm điểm nhìn, lần nào cũng nhìn đúng điểm đó.
Chuẩn bị da và khuôn mặt trước khi chụp
Da ở mỗi thời điểm trong ngày một khác. Để ảnh phản ánh tình trạng nền chứ không phải trạng thái nhất thời, bạn chuẩn bị theo danh sách này:
- Rửa mặt bằng sữa rửa mặt quen dùng, lau khô bằng khăn sạch, chờ khoảng mười lăm phút để da hết đỏ do lau và nước bay hơi.
- Không bôi kem dưỡng, kem chống nắng có màu, phấn, son. Kem dưỡng bóng làm máy đọc nhầm độ dầu.
- Buộc tóc gọn ra sau, dùng băng đô mỏng nếu tóc mái dày. Tóc lòa xoà trên trán dễ bị đọc thành vùng thâm.
- Tháo kính, khuyên tai lớn, khẩu trang để không che mốc khuôn mặt mà phần mềm dùng để chia vùng.
- Tránh chụp ngay sau khi tập thể dục, tắm nước nóng, xông hơi hay ra nắng về; mạch máu giãn làm da đỏ hơn hẳn.
- Với nam giới, chụp cùng một khoảng thời gian sau khi cạo râu, vì da vừa cạo thường hồng và sần hơn.
Nếu bạn đang dùng thuốc bôi theo đơn bác sĩ, ghi chú lại khi chụp. Bạn không cần ngưng thuốc để chụp ảnh; ghi chú chỉ để khi xem lại, bạn và bác sĩ hiểu vì sao da thay đổi.
Lỗi ảnh hay gặp và máy đọc thành gì
Bảng dưới gom các lỗi thường thấy nhất khi người dùng gửi ảnh cho ứng dụng soi da, kèm cách máy thường hiểu nhầm. Biết trước, bạn sẽ không hoảng khi thấy một con số lạ.
| Lỗi trong ảnh | Máy dễ đọc nhầm thành | Cách sửa |
|---|---|---|
| Ảnh hơi mờ do tay rung | Da mịn hơn thực tế, bỏ sót lỗ chân lông và nốt nhỏ | Dùng giá đỡ, hẹn giờ hai đến ba giây |
| Vùng sáng chói trên trán, mũi | Da rất dầu | Tản sáng, lau khô mặt, tránh nắng trực tiếp |
| Ánh đèn vàng ấm | Da xỉn màu, thâm nhiều, tông da không đều | Chụp ánh sáng ban ngày hoặc đèn trắng trung tính |
| Bóng tóc, bóng gọng kính | Vết thâm, quầng mắt | Buộc tóc, tháo kính, chỉnh hướng sáng |
| Camera làm mịn tự động | Điểm da rất cao, không có mụn | Tắt chế độ làm đẹp, dùng camera sau |
| Chụp quá gần bằng ống góc rộng | Tỷ lệ vùng sai, lỗ chân lông mũi to | Lùi xa, giữ khoảng cách cố định |
Một lỗi khác không nằm trong ảnh mà nằm ở thói quen: chụp lại liên tục tới khi được điểm đẹp. Khi đó bạn đang chọn ảnh theo điểm số, không phải theo sự thật. Quy tắc là chụp một lần theo quy trình, chấp nhận kết quả đó cho tuần này.
Quy trình chụp lặp lại mỗi tuần trong năm phút
Giá trị của ảnh nằm ở chỗ so sánh được với nhau. Bạn chọn một buổi cố định, ví dụ sáng Chủ nhật, và làm đúng các bước:
- Rửa mặt, lau khô, chờ mười lăm phút trong lúc pha trà hay dọn bàn.
- Đứng đúng vị trí đã đánh dấu trước cửa sổ, tắt đèn trong phòng, buộc tóc gọn.
- Đặt điện thoại lên giá đỡ cố định ngang tầm mắt, camera sau, chế độ làm đẹp đã tắt, hẹn giờ ba giây.
- Chụp ba ảnh: nhìn thẳng, quay trái, quay phải, mỗi lần nhìn vào điểm mốc đã dán.
- Đưa ảnh nhìn thẳng vào ứng dụng phân tích; giữ cả ba ảnh trong một thư mục riêng, đặt tên theo ngày.
- Ghi một dòng chú thích: sản phẩm đang dùng, chu kỳ ngủ, có đi nắng nhiều không, có đang dùng thuốc theo đơn không.
Sau một tháng, bạn có bốn bộ ảnh so được với nhau. Lúc đó con số của ứng dụng mới bắt đầu có ý nghĩa, vì sai số do điều kiện chụp đã được giữ ở mức thấp nhất bạn làm được ở nhà.
Chụp cận một vùng da: nốt mụn, vết thâm, mảng da lạ
Ảnh toàn khuôn mặt hợp cho việc theo dõi chung, nhưng khi bạn muốn để ý một vùng cụ thể, ví dụ một cụm mụn ở cằm hay một vết thâm sau mụn ở má, cần thêm ảnh cận. Ảnh cận nên có hai phiên bản: một ảnh hơi xa để thấy vùng đó nằm ở đâu trên mặt, một ảnh gần để thấy chi tiết. Không có ảnh xa, vài tuần sau chính bạn cũng khó nhớ ảnh gần chụp chỗ nào.
Để ước lượng kích thước, đặt cạnh vùng da một vật quen thuộc có kích thước ổn định như đầu tăm bông hoặc một chiếc thước nhựa nhỏ không in chữ to. Các thiết bị dùng trong phòng khám có thước chuẩn, ở nhà bạn chỉ cần vật mốc giống nhau giữa các lần. Giữ điện thoại song song với mặt da; chụp xiên làm vết tròn thành bầu dục và trông to hơn.
Với nốt ruồi hay mảng da có màu lạ, ảnh cận là tư liệu tốt để mang tới bác sĩ, nhưng không phải để tự nhận định. Đừng dùng ứng dụng làm đẹp để chấm xem nốt đó có “đáng lo” hay không. Nếu một nốt đang thay đổi, chảy máu, ngứa kéo dài hay khác hẳn các nốt còn lại, việc của bạn là đặt lịch khám, còn bộ ảnh đều đặn là thứ giúp buổi khám đi nhanh và đúng trọng tâm hơn.
Giữ ảnh khuôn mặt an toàn sau khi chụp
Một bộ ảnh da mộc chụp đều đặn là dữ liệu rất riêng tư. Trước tiên, kiểm xem thư mục ảnh có đang tự động đồng bộ lên dịch vụ lưu trữ đám mây hay chia sẻ với người trong gia đình không. Nhiều điện thoại cho phép tạo một album ẩn hoặc thư mục khoá bằng mật khẩu; đây là nơi hợp lý cho ảnh soi da.
Khi đưa ảnh vào ứng dụng phân tích, chọn ảnh từ thư mục thay vì cấp quyền truy cập toàn bộ thư viện ảnh, nếu điện thoại cho phép chọn quyền giới hạn. Đọc phần cài đặt của ứng dụng xem có tuỳ chọn không lưu ảnh lên máy chủ hay không dùng ảnh để huấn luyện mô hình. Nếu bạn gửi ảnh cho một chatbot đa năng để hỏi, hãy cắt ảnh chỉ còn vùng da cần hỏi và không để lộ khuôn mặt đầy đủ.
Khi gửi ảnh cho bác sĩ qua tin nhắn, hỏi cơ sở khám kênh nào được dùng cho việc nhận ảnh người bệnh. Cơ sở làm bài bản thường có kênh riêng thay vì tài khoản nhắn tin cá nhân. Cuối cùng, xoá những bộ ảnh cũ không còn cần, nhất là khi bạn đã ngừng theo dõi hoặc đã chuyển sang khám trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh da bằng camera trước hay camera sau thì tốt hơn?
Camera sau thường cho chi tiết rõ hơn và ít bị làm mịn tự động hơn. Nếu bắt buộc dùng camera trước, hãy tắt mọi chế độ làm đẹp trong cài đặt và giữ khoảng cách cố định. Quan trọng nhất là các lần chụp dùng cùng một camera để so sánh được.
Có nên chụp ảnh da vào buổi sáng ngay khi vừa ngủ dậy không?
Da buổi sáng hay hơi sưng và có thể bóng dầu sau một đêm. Chụp sau khi rửa mặt và chờ khoảng mười lăm phút sẽ ổn định hơn. Dù chọn thời điểm nào, điều cần nhất là lần nào cũng chụp vào cùng khung giờ đó.
Đèn vòng dùng để livestream có hợp cho chụp ảnh soi da không?
Đèn vòng cho ánh sáng đều phía trước, khá hợp nếu đặt đủ xa và chỉnh màu trắng trung tính. Đặt quá gần sẽ có vệt sáng tròn trong mắt và vùng chói trên mũi. Hãy giữ nguyên độ sáng, nhiệt độ màu và khoảng cách cho mọi lần chụp.
Ảnh chụp cho ứng dụng có dùng được để gửi bác sĩ da liễu không?
Thường dùng được làm tư liệu theo dõi, nhất là khi có ngày tháng và ghi chú. Bác sĩ có thể cần thêm ảnh cận vùng tổn thương, ảnh có thước đo kích thước hoặc khám trực tiếp. Hỏi trước cơ sở khám kênh nào để gửi ảnh an toàn.
Có cần mua máy soi da cầm tay để chụp cho chính xác hơn không?
Với nhu cầu theo dõi tại nhà, một quy trình chụp đều đặn bằng điện thoại đã đủ dùng. Máy soi cầm tay cho ảnh phóng đại nhưng mỗi loại hiển thị một khác và vẫn không thay khám. Trước khi mua, hãy tự hỏi bạn sẽ dùng ảnh đó để làm gì.
Chụp ảnh da khi đang trang điểm nhẹ có sao không?
Lớp nền, phấn hay kem chống nắng có màu che vết thâm, đổi độ bóng và làm máy đọc sai gần như mọi chỉ số. Nếu muốn kết quả có ý nghĩa, hãy tẩy trang, rửa mặt sạch trước khi chụp. Ảnh có trang điểm chỉ hợp để thử kiểu trang điểm.